Prowadzenie działalności w zakresie obrotu wierzytelnościami może być dotknięte niekorzystnymi skutkami w zakresie momentu rozpoznawania kosztu uzyskania przychodu na gruncie podatków dochodowych.

PAWEŁ JABŁONOWSKI

doradca podatkowy w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Zgodnie z przepisami koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Powyższa regulacja prowadzi do sytuacji, że koszty związane z nabyciem wierzytelności będącej przedmiotem obrotu mogą być w świetle literalnej wykładni tych przepisów uwzględnione dopiero w momencie uzyskania przychodu z tytułu zbycia tej wierzytelności. Uwzględnienie wydatków za koszt uzyskania przychodu w momencie ich poniesienia, bez konieczności przyporządkowywania do określonych przychodów, jest możliwe wyłącznie do wydatków pośrednio związanych z przychodami (np. usługi doradcze, księgowe).

Istnieją także inne poglądy, dające możliwość zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodów już w dacie poniesienia, wydatków związanych z zakupem wierzytelności, nabytych w celu ich dalszej odsprzedaży lub windykacji. Zgodnie z takim stanowiskiem, zaprezentowanym przez dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w interpretacji z 26 listopada 2007 r. (nr PF-II/41171-0027/07/PAA), podmioty, które zajmują się obrotem wierzytelnościami, nie musiałyby czekać z rozliczeniem wydatków na zakup tych wierzytelności aż do momentu dokonania dalszej sprzedaży czy też windykacji tych wierzytelności, tylko mogłyby to uczynić w momencie poniesienia wydatków na ich zakup.

Niestety, poglądy te są odosobnione. Ministerstwo Finansów stoi na stanowisku, że koszty związane z nabywaniem wierzytelności można rozliczać w miarę uzyskiwania przychodu z tego tytułu. Jest to szczególnie istotne przy nabywaniu tzw. pakietów wierzytelności, kiedy koszty zostały poniesione globalnie, natomiast przychody pojawiają się sukcesywnie. Prowadzi to do konkluzji, że w sytuacji gdy dłużnik przekazał część należności, podmiot, który zajmuje się obrotem wierzytelnościami, ma prawo zaliczyć wydatki w koszty uzyskania przychodu w sposób proporcjonalny, tzn. w takiej części, jaka przypada na zwindykowaną należność. Taka sama uwaga dotyczy sytuacji sprzedawania części wierzytelności z pakietu.

Reasumując, zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie tej wierzytelności w momencie ich poniesienia, jeżeli w tym samym okresie rozliczeniowym nie nastąpił przychód, jest raczej nieprawidłowe. Jest to bowiem wydatek bezpośrednio powiązany z przychodami. Taki wydatek co do zasady powinien być uznany za koszt podatkowy w roku uzyskania przychodu z tego tytułu.

(EM)