Jeżeli dojdzie do połączenia zakładów pracy, związki zawodowe działające na ich terenie nie są zobowiązane do dostosowania swojej struktury do nowo powstałego zakładu pracy. W praktyce często powstaje problem, która z organizacji związkowych reprezentuje pracowników, jeśli żadna z nich nie obejmuje zakresem działania całego przedsiębiorstwa.
Agnieszka Fedor, adwokat, doradca w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr
Zgodnie z art. 231 par. 1 k.p. w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. W przypadku przejścia całego zakładu pracy na nowego pracodawcę następuje również przejście organizacji związkowych działających u poprzedniego pracodawcy. Ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.) gwarantuje związkom zawodowym możliwość swobodnego kształtowania swojej struktury organizacyjnej w statutach oraz uchwałach związkowych.
W praktyce często powstaje problem, czy zgodnie z zasadą wolności związkowej organizacje związkowe mają obowiązek dostosowania własnej struktury do organizacji zakładu pracy, zwłaszcza jeżeli u pracodawcy następują istotne zmiany organizacyjne. W przypadku połączenia zakładów pracy może dojść do sytuacji, w której zakres działalności organizacji związkowej będzie obejmował tylko część zakładu pracy lub też w tym samym zakładzie pracy będą działały dwie organizacje związkowe tego samego związku zawodowego. W tej sytuacji problemem może być np. określenie, która z zakładowych organizacji związkowych ma prawo do opiniowania pisma pracodawcy dotyczącego zamiaru rozwiązania przez niego umowy o pracę z pracownikiem objętym ochroną związkową lub negocjowania układu zbiorowego pracy.
Sąd Najwyższy potwierdził w uchwale z 24 kwietnia 1996 r. (I PZP 38/95, OSNP 1996/23/353), że związek zawodowy działający w zakładzie pracy nie ma obowiązku zmiany swojej struktury organizacyjnej w przypadku przekształceń zakładu pracy. Stwierdził jednak również, że zakładową organizacją związkową w rozumieniu prawa jest tylko ta jednostka organizacyjna, która zakresem swojego działania obejmuje cały zakład pracy (art. 3 k.p.).
Zatem, jeżeli w wyniku połączenia w jednym zakładzie pracy znalazłoby się kilka organizacji tego samego związku zawodowego, wówczas uprawnienia zakładowej organizacji związkowej określone w przepisach prawa będą przysługiwać tylko tej organizacji, która zakresem działania obejmie całego pracodawcę. Jeżeli takiej organizacji nie będzie, wtedy moim zdaniem należy uznać, że w zakładzie pracy nie działa żadna zakładowa organizacja związkowa danego związku. W rezultacie, w mojej opinii, pracodawca będzie mógł ignorować działania tych organizacji związkowych, które nie dostosowały się do nowej sytuacji.
Związki zawodowe nie muszą więc dostosowywać swoich struktur do przekształconego przez pracodawcę zakładu pracy, przed taką koniecznością chroni je zasada wolności związkowej i brak możliwości ingerowania przez pracodawcę w sprawy organizacyjne związków związkowych. Jednakże jak najszybsza zmiana i dostosowanie się do nowej struktury jest w interesie organizacji związkowych. W przeciwnym razie mogą one zostać pozbawione możliwości działania w zakładzie pracy.
AGNIESZKA FEDOR
adwokat, doradca w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr