Na internetowym forum Gazety Prawnej jeden z jego użytkowników zwrócił się z prośbą o pomoc w ustaleniu, czy przysługuje mu prawo do urlopu wypoczynkowego. Od prawie dwóch lat pracuje on w firmie komputerowej na podstawie umowy zlecenia.
PROBLEM
Czytelnik jest zatrudniony w firmie od prawie dwóch lat. Z pracodawcą podpisał umowę zlecenia i na jej podstawie wykonuje swoje zadania. Chciałby wybrać się na urlop wypoczynkowy, ale pracodawca odmawia mu prawa do tego twierdząc, że pracujący na podstawie wspomnianej umowy nie mają prawa do kodeksowego urlopu, a ponadto nie ma osoby, która mogłaby jego zastąpić. Czytelnik pracuje od poniedziałku do piątku w miejscu wyznaczonym przez szefa przez osiem godzin. Czy pracodawca może odmówić mu udzielenia urlopu?
CZYTELNICY RADZĄ
Mario: Pracodawca może nie zgodzić się na udzielenie pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy zlecenia dnia wolnego od pracy. Nie jest to bowiem umowa kodeksowa, a więc nie stosuje się do niej reguł prawa pracy.
Patryk: W tym przypadku wyraźnie widać, że pracodawca nadużywa umowy cywilnoprawnej i choć nie chce stosować do niej kodeksowego przywileju, jakim jest urlop, stosuje kodeksowe normy podporządkowania.
PIP WYJAŚNIA
Umowa zlecenia jest jedną z umów cywilnoprawnych, do których mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Jest to umowa starannego działania, której przedmiotem jest zobowiązanie do wykonania określonej czynności lub szeregu czynności na rzecz dającego zlecenie. W umowie zlecenia brak charakterystycznego dla umowy o pracę podporządkowania i pozostawania w dyspozycji zlecającego, zaś wykonującemu zlecenie przysługują jedynie takie uprawnienia, jakie wynikają z treści zawartej umowy. Ponieważ do umów zlecenia nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy, lecz kodeksu cywilnego, wykonawcy zlecenia nie przysługują uprawnienia pracownicze, m.in. prawo do urlopu wypoczynkowego (chyba że uprawnienie takie zapisano w umowie).
Jeżeli jednak umowa zlecenia wykonywana jest w warunkach podporządkowania, w określonym miejscu i czasie, osobiście i odpłatnie, to należy uznać, iż taka umowa faktycznie jest umową o pracę. Zgodnie bowiem z art. 22 k.p. - przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w tych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Przepis ten zakazuje także zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną, która jest wykonywana w takich właśnie warunkach.
W sposobie wykonania zlecenia przedstawionym przez czytelnika można zauważyć cechy właściwe stosunkowi pracy. W takim przypadku, zarówno po rozwiązaniu wspomnianej umowy, jak i jeszcze w czasie jej trwania, zleceniobiorca ma prawo wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Sąd rozstrzygnie, czy w zawartej umowie przeważają cechy umowy o pracę czy umowy zlecenia. Stwierdzi też, czy zawarcie takiej umowy było wolą stron.
IRB