TEZA
Ustalenie uczęszczania do szkoły czy nauki w szkole nie wymaga stwierdzenia systematycznej obecności w szkole. Możliwe jest przecież spełnianie obowiązku szkolnego bez uczestnictwa w zajęciach (art. 16 pkt 8 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty) oraz w szczególnym trybie nauki dorosłych, bez codziennej obecności (art. 68 ustawy o systemie oświaty).
STAN FAKTYCZNY
Kamila P. mogła otrzymywać rentę do ukończenia nauki w studium medycznym. Nie ukończyła studium, gdyż w roku 2003/2004 nie utworzono wydziału położnego. Przerwała naukę 1 września 2003 r. i z tym dniem została skreślona z listy słuchaczy. Od 1 czerwca 2003 r. Kamila P. chorowała. Przedstawiła w szkole zaświadczenie lekarskie, stwierdzające, że nie może uczęszczać do szkoły do września 2003 r., i jej nieobecność została usprawiedliwiona. ZUS wystąpił do Kamili P. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 czerwca 2002 r. do 31 października 2003 r. Kamila P. domagała się uznania, że nie ma obowiązku zwrotu renty rodzinnej za okres od 1 czerwca 2002 r. do 31 sierpnia 2003 r. Za okres od 1 września 2003 r. do 31 października 2003 r. zobowiązała się zwrócić świadczenie.
Z UZASADNIENIA
Z art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że dzieci mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat życia. Kamila P. urodziła się 12 kwietnia 1981 r. i w spornym okresie miała ukończone 16 lat życia.
Status ucznia powstaje przez wpisanie na listę uczniów szkoły, a ustaje przez skreślenie z niej. Stosownie do art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty o skreśleniu ucznia z listy uczniów decyduje dyrektor szkoły na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu szkolnego. Do chwili skreślenia z listy uczniów nie dochodzi zatem do utraty tego statusu.
Wyjaśnić trzeba, że osoba wpisana na listę uczniów może doznawać przeszkód w codziennym, regularnym wykonywaniu obowiązku brania udziału w lekcjach. Ustalenie uczęszczania do szkoły czy nauki w szkole nie wymaga stwierdzenia systematycznej obecności w szkole. Wiedza zdobyta przez ucznia sprawdzana jest wówczas w czasie egazminów teoretycznych albo zajęć praktycznych.
Sąd Najwyższy w wyroku z 15 lipca 1999 r. stwierdził, że za uczęszczającego do szkoły uważa się także ucznia, który z obiektywnych przyczyn doznaje przeszkód w codziennym uczestnictwie w lekcjach, jeżeli nie został skreślony z listy uczniów (II UKN 46/99, OSNP 2000/21/800). Skoro zatem Kamila P. od 1 czerwca 2002 r. do 31 sierpnia 2003 r. miała status ucznia, to nadal była uprawniona do renty rodzinnej. Nie ma więc podstaw do żądania od niej zwrotu świadczenia pobranego w tym okresie.
WAŻNE WYJAŚNIENIA
Status ucznia jest pojęciem formalnym. Nabywa się go przez wpisanie na listę uczniów szkoły, a traci przez skreślenie z niej.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 14 czerwca 2006 r., III AUa 1467/05, OSA 2007/9/16
MONIKA BUGAJ-WOJCIECHOWSKA