Zatrudniony kilka miesięcy temu pracownik spóźnił się do pracy trzy dni z rzędu. Codziennie był upominany ustnie przez przełożonego, ale zlekceważył te uwagi. Czy pracodawca może na takiego pracownika nałożyć karę nagany, a nie pisemnego upomnienia, zwłaszcza że nigdy wcześniej nie był karany?
Tak
Nawet na pracownika, który wcześniej nie był karany, może zostać nałożona od razu nagana albo kara pieniężna.
Zgodnie z kodeksem pracy przełożony może nałożyć na pracownika alternatywnie karę upomnienia, nagany lub karę pieniężną. Warto wiedzieć, że pracodawca nie ma obowiązku stopniowania kar porządkowych. Zatem nawet na pracownika, który wcześniej nie był karany, może zostać nałożona od razu nagana albo kara pieniężna. Istotne jest także to, że pracodawca może ukarać pracownika tylko jedną z wymienionych kar. Nie może on zatem np. za stawienie się do pracy pod wpływem alkoholu wymierzyć pracownikowi kary nagany i pieniężnej. Zastosowanie kary nie wyklucza natomiast możliwości rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym.
Pracodawcy powinni pamiętać, że ukaranie pracownika jest uzasadnione tylko wtedy, gdy jego działaniu można przypisać bezprawność (np. niezgodność z regulaminem pracy) oraz winę (umyślną lub nieumyślną). Przepisy kodeksu pracy o odpowiedzialności porządkowej mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Pracodawcy nie mogą więc w aktach wewnętrznych (np. regulaminie pracy) rozszerzać zakresu takiej odpowiedzialności.
Zaznaczyć jednak trzeba, że jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 1 lipca 1999 r. (I PKN 86/99,OSNP 2000/18/683), wymierzenie kary upomnienia uzasadnione jest nawet w przypadku niewielkiego stopnia winy. Fakt, iż stosunek pracownika do pracy ma znaczenie przy wymierzaniu kary porządkowej, potwierdza Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2000 r.(II UKN 310/99, OSNP 2001/10/357), zgodnie z którym nie jest uzasadnione nałożenie na pracownika kary upomnienia, w sytuacji gdy w stosunkowo krótkim okresie poprzedzającym ukaranie był on nagradzany za właściwe wykonywanie obowiązków.
Pracodawca nie ma zupełnej dowolności w kwestii stosowania kar porządkowych. Obowiązują go terminy i ściśle określone zasady postępowania. Nie może on nałożyć kary na pracownika po upływie dwóch tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie trzech miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.
ŁUKASZ GUZA
ekspert z zakresu prawa pracy
PODSTAWA PRAWNA
Art. 108, art. 109 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).