Sama okoliczność, że ustawodawca krajowy włącza środek, który ma na celu przyznanie specjalnych uprawnień państwu lub podmiotowi publicznemu posiadającemu udział w spółce akcyjnej, do przepisów kodeksu cywilnego, nie może wykluczyć tego środka z zakresu zastosowania art. 56 TWE.

Artykuł 56 TWE stoi na przeszkodzie przepisowi krajowemu, zgodnie z którym statut spółki akcyjnej może przyznawać państwu lub podmiotowi publicznemu posiadającemu udział w kapitale tej spółki uprawnienie do bezpośredniego powoływania co najmniej jednego członka zarządu, które samodzielnie lub w związku z innym przepisem jest w stanie umożliwić temu państwu lub temu podmiotowi dysponowanie uprawnieniem kontrolnym nieproporcjonalnym do jego udziału w kapitale tej spółki - orzekł Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w wyroku z 6 grudnia 2007 r. w sprawie Federconsumatori i in. oraz Associazione Azionariato Diffuso dell' AEM SpA / Comune di Milano

sygn. akt C-463 i 464/04

AEM SpA, spółka utworzona przez gminę Mediolan w 1996 r., działa w sektorze usług publicznych jako dystrybutor gazu i energii elektrycznej. Zarządzanie tym sektorem zostało jej powierzone przez tę gminę. Gdy w 1998 r. AEM weszła na giełdę, doszło do pierwszej sprzedaży jej akcji, po której zakończeniu gmina posiadała 51proc. w kapitale tej spółki. Kontynuując postępowanie prywatyzacyjne AEM, rada gminy postanowiła uchwałą nr 4/04 z dnia 17 lutego 2004 r. zmniejszyć swój udział w kapitale AEM do 33,4 proc. Uzależniła ona jednak tę sprzedaż akcji od uprzedniej zmiany statutu AEM. W wyniku tej zmiany gminie Mediolan przyznano wyłączne prawo powoływania proporcjonalnie do jej udziału w spółce, bezpośrednio maksymalnie 1/4 członków zarządu tej spółki. O stwierdzenie nieważności tej uchwały wnieśli skarżący do sądu administracyjnego w Lombardii.

UZASADNIENIE

Artykuł 56 ust. 1 TWE w sposób ogólny zakazuje ograniczeń w przepływie kapitału pomiędzy państwami członkowskimi. Przepływ kapitału w rozumieniu art. 56 ust. 1 TWE stanowią w szczególności inwestycje bezpośrednie, to znaczy według tej nomenklatury oraz wyjaśnień do niej, wszelkiego rodzaju inwestycje dokonywane przez osoby fizyczne lub prawne, które służą ustanowieniu lub utrzymaniu trwałych i bezpośrednich powiązań między osobą, która wniosła kapitał, a przedsiębiorstwem, któremu udostępnia ona kapitał w celu prowadzenia działalności gospodarczej. W odniesieniu do udziału w nowych lub istniejących już przedsiębiorstwach cel polegający na ustanowieniu lub utrzymaniu trwałych powiązań gospodarczych zakłada, że akcje znajdujące się w posiadaniu akcjonariusza dają mu możliwość, na mocy przepisów krajowych dotyczących spółek akcyjnych lub też w inny sposób, skutecznego uczestniczenia w zarządzaniu tą spółką lub w sprawowaniu nad nią kontroli. W odniesieniu do tej formy inwestycji Trybunał wyjaśnił, że jako ograniczenia w rozumieniu art. 56 ust. 1 WE należy kwalifikować te przepisy krajowe, które mogą utrudniać lub ograniczać nabycie akcji w danych spółkach lub które mogą zniechęcić inwestorów z innych państw członkowskich do inwestowania w kapitał tych spółek. Należy stwierdzić, że sporny przepis włoski stanowi takie ograniczenie. Powyższy artykuł pozwala bowiem akcjonariuszom publicznym korzystać z możliwości uczestniczenia w działalności zarządu spółki akcyjnej w sposób bardziej znaczący aniżeli pozwalałby im na to normalnie ich status akcjonariusza. Tym samym do dyspozycji akcjonariuszy publicznych zostaje oddany instrument, który daje im możliwość wywierania wpływu przekraczającego zakres ich inwestycji.