W praktyce bankowej wyróżnić można wiele sposobów zabezpieczenia wierzytelności banku. Jednym z nich jest zawarcie pomiędzy wierzycielem (np. bankiem) a dłużnikiem (np. kredytobiorcą czy pożyczkobiorcą) umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie (tzw. przewłaszczenie powiernicze).

Wskazana powyżej umowa powinna zawierać postanowienie bezwarunkowego przeniesienia własności rzeczy przez dłużnika na wierzyciela ze wskazaną przyczyną prawną, tj. w celu zabezpieczenia, oraz zobowiązanie wierzyciela do zwrotnego przeniesienia własności na dłużnika w razie wywiązania się ze zobowiązania (np. spłacenia kredytu czy pożyczki) w określonym terminie. Tak więc przewłaszczenie na zabezpieczenie stanowi szczególną formę zabezpieczenia, polega bowiem na przeniesieniu własności rzeczy należącej do dłużnika na wierzyciela w celu zaspokojenia z niej w razie niewykonania przez dłużnika zobowiązania. Trzeba jednak pamiętać, iż samo przeniesienie własności rzeczy nie umarza długu, albowiem wolą stron tej umowy nie jest zaspokojenie wierzytelności, ale jej zabezpieczenie.

Zgodnie z art. 101 ust.1 i 2 prawa bankowego przedmiotem przewłaszczenia mogą być rzeczy ruchome oznaczone co do gatunku lub co do tożsamości, zbiory rzeczy lub papiery wartościowe. W przypadku gdy przeniesiona została własność rzeczy określonej co do gatunku lub zbioru rzeczy, stosownie do przepisu ust. 2 art. 101 prawa bankowego, dłużnik lub osoba trzecia obowiązani są wyodrębnić i oznaczyć rzecz lub zbiór rzeczy oraz - jeżeli umowa nie stanowi inaczej - prowadzić ewidencję zmian w zakresie przedmiotu przewłaszczenia. Ponadto zgodnie z zasadą swobody umów nie ma przeszkód, by taką formę zabezpieczenia ustanowić również na nieruchomości, a nawet na udziale w nieruchomości, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2002 r. (III CKN 748/2000, opubl. OSNC 2003/3, poz. 33). Należy jednak wówczas pamiętać, iż umowa dla swej ważności powinna zostać sporządzona w formie aktu notarialnego, a nowy właściciel wpisany do księgi wieczystej, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Warto też zauważyć, iż dopuszczalne jest zabezpieczenie wierzytelności banku na podstawie umowy zawartej nie tylko z dłużnikiem, ale również z osobą trzecią o przewłaszczenie rzeczy stanowiącej własność tej osoby.

Jak wskazano wyżej, na mocy umowy o przewłaszczenie na zabezpieczenie przedmiot przewłaszczenia zostaje wyłączony z majątku dłużnika. Strony mogą jednakże postanowić, iż dłużnik nadal będzie posiadał rzecz i z niej korzystał. Warto więc sprecyzować w umowie sposób, a także granice korzystania z rzeczy przez dłużnika. Strony mogą też określić w umowie zakres dopuszczalnych zmian w przedmiocie przewłaszczenia (np. przetworzenie rzeczy w cyklu produkcyjnym). Gdy dłużnik spełni swoje zobowiązanie, a więc spłaci zadłużenie wraz z należnymi odsetkami i prowizją, przewłaszczona rzecz z powrotem stanie się jego własnością. Trzeba jednak pamiętać, iż w przypadku przewłaszczenia nieruchomości, bank będzie jedynie zobowiązany do przeniesienia jej własności z powrotem na dłużnika. Dla skuteczności przeniesienia niezbędne jest podpisanie aktu notarialnego, należy także dokonać odpowiednich zmian w księdze wieczystej.

Jeżeli dłużnik nie spełni świadczenia, czyli na przykład nie spłaci zaciągniętego kredytu w terminie, bank będzie mógł zaspokoić się z przedmiotu przewłaszczenia niezależnie od tego, czy należał on do dłużnika czy osoby trzeciej. Bank będzie mógł więc dowolnie rozporządzić przewłaszczoną rzeczą, na przykład będzie uprawniony do jej sprzedaży. Jeżeli rzecz nie została wydana bankowi, będzie mógł domagać się jej wydania, także w postępowaniu sądowym.