Renciści prowadzący firmę będą od 1 sierpnia składać jeden formularz, aby otrzymać zwrot opłaconych składek ZUS. Od stycznia zmieni się system pomocy firmom, które zatrudniają niepełnosprawnych.
Rząd chce uprościć system refundacji składek ZUS niepełnosprawnych przedsiębiorców. Od sierpnia mają składać jeden, a nie dwa formularze o zwrot opłaconych składek. Czy teraz łatwiej będzie starać się o pomoc?
- Oczywiście. Będzie mniej pól do wypełnienia, a więc mniej okazji do popełnienia błędu, który wstrzymuje wypłatę refundacji. Obecnie procedura ubiegania się o taką pomoc jest zbyt skomplikowana. Problemy z wypełnieniem wszystkich wniosków może mieć nawet osoba z wykształceniem prawniczym, a nie tylko osoby niepełnosprawne.
Nowa procedura ma obowiązywać od sierpnia. Od stycznia PFRON miał jednak problemy z wypłatą refundacji na starych zasadach. Czy teraz jest przygotowany na zmiany?
- Zapewniam, że nie powstanie bałagan w związku z tym, że zapewne od sierpnia niektórzy niepełnosprawni będą wypełniać stare, a niektórzy nowe formularze. Informacje, które należy zamieścić w nowym wzorze, pokrywają się z tymi wpisywanymi do starych formularzy. Różnica jest taka, że w nowym wniosku niepełnosprawny będzie musiał zamieścić znacznie mniej danych niż w starym. Jeśli jednak po 1 sierpnia 2008 r. ktoś złoży do PFRON stary wniosek, Fundusz go nie odrzuci. Wyselekcjonujemy dane, jakie należy podać zgodnie z nowym wzorem.
Resort pracy chciał, aby część wniosku za przedsiębiorców wypełniał ZUS. Czy w trakcie prac nad projektem rozporządzenia nie udało się porozumieć z ZUS w tej sprawie?
- To wymagałoby powrotu do systemu refundacji składek, jaki obowiązywał przed 1 stycznia 2008 r., gdy PFRON i ZUS dokonywały między sobą rozliczeń, bez wniosków ze strony zainteresowanych. A na to nie pozwala prawo europejskie, bo pracodawcy sami muszą udokumentować, czy udzielona im pomoc publiczna nie przekracza dozwolonych przepisami limitów. Rozmawiamy z ZUS-em nad wprowadzeniem innego rozwiązania, jednak jest jeszcze za wcześnie, aby mówić o rezultatach tych konsultacji.
Czy planowane są ułatwienia dla pracodawców zatrudniających niepełnosprawnych?
- System pomocy na zatrudnienie niepełnosprawnych na pewno będzie się zmieniał. Musi uwzględniać przyjęte 7 lipca rozporządzenie Komisji Europejskiej w sprawie tzw. wyłączeń grupowych. Nie ma jeszcze autoryzowanej, polskiej wersji rozporządzenia, ale pewne jest, że od 1 stycznia 2009 r. pomoc ta nie będzie dzielona np. na refundację składek i dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Pracodawcy otrzymają po prostu zwrot maksymalnie 75 proc. kosztów ich zatrudnienia. Wcześniej nie zamierzamy wprowadzać żadnych odrębnych zmian dotyczących pomocy wypłacanej firmom zatrudniającym niepełnosprawnych.
W ciągu pół roku rząd będzie musiał dostosować przepisy do nowego rozporządzenia KE. Od początku tego roku PFRON miał kłopoty z refundowaniem składek ZUS, m.in. dlatego, że późno opracowano procedury ubiegania się o taką pomoc. Czy sytuacja znów się nie powtórzy?
- Nie przewiduję takiego scenariusza. Wyciągnęliśmy wnioski z zeszłego roku. Jesteśmy w stanie opracować zmianę przepisów do jesieni, tak aby potem mieć cztery miesiące na ich wdrożenie. Codziennie konsultujemy się z Biurem Pełnomocnika Rządu w tej sprawie.
Rząd zapowiadał też opracowanie nowelizacji ustawy o rehabilitacji, która może umożliwić pobieranie przez PFRON odsetek od kwot nienależnie pobranych z Funduszu przez pracodawców. To dobre rozwiązanie?
- Sądzę, że koszt dociekania tego, czy zapłaciliśmy pracodawcom za mało lub za dużo, byłby znacznie wyższy niż potencjalne odsetki, jakie Fundusz otrzymałby z tytułu udzielenia nienależnej pomocy. Przynajmniej raz w roku u każdego pracodawcy musiałaby pojawić się kontrola z PFRON, która powinna dokładnie sprawdzić, czy otrzymał on właściwą kwotę pomocy. Lepszym rozwiązaniem byłoby radykalne uproszczenie systemu, bo prosty system zabezpieczałby i nas, i pracodawców przed błędnym przyznawaniem pomocy lub opóźnieniami w jej wypłacie.
W tym roku dotacja budżetowa dla PFRON była niższa niż w latach poprzednich. Czy Fundusz nie musiał oszczędzać, np. na prowadzonych przez siebie programach na rzecz niepełnosprawnych?
- Wzrost płacy i zatrudnienia osób pełnosprawnych spowodował, że wyższe są także wpłaty na Fundusz od pracodawców, którzy nie zatrudniają niepełnosprawnych. Z kolei wydatki na dofinansowania do wynagrodzeń i refundację składek ZUS są niższe od planowych na ten rok, więc łącznie około 100 mln zł z puli na ten cel chcemy przekazać na dodatkową realizację naszych programów oraz zadania na rzecz niepełnosprawnych, które wykonują samorządy.
Czy PFRON uruchomi wkrótce jakieś nowe programy?
- Tak. Obecnie trwają przygotowania nowego programu Praca, którego zadaniem będzie aktywizacja zawodowa niepracujących osób niepełnosprawnych z syndromem wyuczonej bezradności. Chcemy, aby do takiej osoby dotarł specjalista, który wprowadziłby ją na rynek pracy. Chcemy też dofinansowywać tworzenie miejsc pracy dla niepełnosprawnych zatrudnianych w formie telepracy.
Fot. Wojciech Górski
Wojciech Skiba, prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
Rozmawiał ŁUKASZ GUZA
WOJCIECH SKIBA
pracownik Instytutu Socjologii UW. W latach 1999-2002 doradca zastępcy prezesa zarządu PFRON